Een communicatieplan sluit aan bij je organisatiedoelen wanneer het niet begint bij middelen of kanalen, maar bij de vraag: wat wil de organisatie bereiken en wat moeten mensen daarvoor begrijpen, voelen of doen? Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk slaan veel organisaties deze stap over en starten ze direct met het produceren van content. Het resultaat is communicatie die druk is, maar weinig bijdraagt. In dit artikel beantwoorden we de vragen die je helpen een communicatieplan op te stellen dat echt werkt.
Wat maakt een communicatieplan strategisch effectief?
Een communicatieplan is strategisch effectief als het een directe verbinding legt tussen wat de organisatie wil bereiken en wat de communicatie bij mensen teweegbrengt. Effectieve plannen vertrekken vanuit organisatiedoelen, benoemen specifieke doelgroepen en formuleren meetbare communicatiedoelstellingen die bijdragen aan die bredere doelen.
Veel communicatieplannen missen die verbinding. Ze beschrijven activiteiten, zoals een nieuwsbrief sturen of een campagne lanceren, zonder te verklaren waarom die activiteiten bijdragen aan wat de organisatie wil bereiken. Een strategisch effectief plan maakt die redenering expliciet: we willen X bereiken als organisatie, daarvoor moeten doelgroep Y Z begrijpen of doen, en daarom zetten we deze communicatie in.
Drie kenmerken die een communicatieplan strategisch effectief maken:
- Het plan is afgeleid van organisatiedoelen, niet van communicatiegewoonten of beschikbare middelen.
- Het benoemt gedragsverandering of bewustwording als gewenst resultaat, niet alleen bereik of output.
- Het is flexibel genoeg om bij te sturen op basis van wat je meet, zonder de richting te verliezen.
Hoe vertaal je organisatiedoelen naar communicatiedoelstellingen?
Je vertaalt organisatiedoelen naar communicatiedoelstellingen door per doel te bepalen welke kennis, houding of welk gedrag bij welke doelgroep nodig is om dat doel te realiseren. Die tussenstap, van organisatiedoel naar gewenst effect bij mensen, is de kern van een goede communicatiestrategie.
Stel dat een organisatie haar marktpositie wil versterken. Dat is een organisatiedoel. De communicatiedoelstelling die daarbij past, kan zijn: potentiële klanten moeten de organisatie herkennen als specialist op een specifiek terrein. Of: bestaande relaties moeten begrijpen wat de organisatie onderscheidt van alternatieven. Beide zijn concreet, gericht op een doelgroep en meetbaar.
Een handige werkwijze is om per organisatiedoel drie vragen te stellen:
- Wie moet wat weten, vinden of doen om dit doel te helpen realiseren?
- Wat weten, vinden of doen zij nu al?
- Wat is de kloof tussen de huidige en gewenste situatie?
Die kloof is precies het terrein waarop communicatie haar werk doet. Door die kloof concreet te benoemen, formuleer je communicatiedoelstellingen die echt bijdragen aan de organisatiestrategie.
Welke vragen moet je beantwoorden voordat je begint?
Voordat je een communicatieplan opstelt, moet je antwoord hebben op vragen over de organisatiecontext, de doelgroepen en de beschikbare middelen. Zonder die antwoorden bouw je een plan op aannames, en dat vergroot de kans dat de communicatie niet aansluit bij de werkelijkheid.
Dit zijn de vragen die je vooraf beantwoordt:
- Wat zijn de organisatiedoelen voor de komende periode? En welke prioriteit hebben ze?
- Wie zijn de relevante doelgroepen? Intern, extern, of beide?
- Wat weten of denken die doelgroepen nu? Wat is de beginsituatie?
- Wat zijn het beschikbare budget en de capaciteit? Wat kun je realistisch uitvoeren?
- Welke communicatie loopt al? Wat werkt, wat werkt niet?
- Wie zijn de afzenders en wat is de gewenste toon? Past dit bij het profiel van de organisatie?
Deze vragen lijken voor de hand liggend, maar in de praktijk worden ze vaak overgeslagen omdat er tijdsdruk is of omdat men al een beeld heeft van wat de communicatie moet worden. Toch is het beantwoorden van deze vragen de fase die later in het proces de meeste tijd bespaart.
Hoe kies je de juiste communicatiemiddelen en kanalen?
Je kiest communicatiemiddelen en kanalen op basis van drie factoren: waar je doelgroep zich bevindt, welk type boodschap je wilt overbrengen en welke middelen passen bij de fase van het communicatieproces. Niet elk kanaal is geschikt voor elk doel of elke doelgroep.
Een veelgemaakte fout is dat organisaties kanalen kiezen op basis van wat ze gewend zijn of wat anderen doen, in plaats van op basis van wat effectief is voor hun specifieke situatie. Sociale media zijn nuttig voor zichtbaarheid en bereik, maar minder geschikt voor complexe boodschappen die nuance vragen. Een persoonlijk gesprek of een goed geschreven brief kan in bepaalde situaties veel meer effect hebben.
Koppel het kanaal aan de fase
In de bewustwordingsfase wil je bereik: mensen moeten je boodschap tegenkomen. Daarvoor zijn kanalen met een breed bereik relevant, zoals sociale media, nieuwsbrieven of events. In de overtuigingsfase wil je diepgang: mensen moeten begrijpen waarom iets belangrijk voor hen is. Daarvoor zijn langere formats nuttig, zoals artikelen, video’s of persoonlijke gesprekken.
Houd rekening met interne communicatie
Bij interne communicatie gelden andere wetmatigheden dan bij externe communicatie. Medewerkers hebben behoefte aan heldere, consistente informatie van leidinggevenden. Kanalen als intranet, teamoverleg of een interne nieuwsbrief werken goed voor informatieoverdracht, maar ze vervangen niet de dialoog. Organisaties die interne communicatie reduceren tot zenden, merken dat betrokkenheid afneemt.
Hoe meet je of een communicatieplan bijdraagt aan de organisatiedoelen?
Je meet of een communicatieplan bijdraagt aan de organisatiedoelen door van tevoren te bepalen welke indicatoren laten zien dat de communicatie het gewenste effect heeft. Meten begint dus niet na afloop, maar bij het opstellen van het plan.
Onderscheid hierbij twee niveaus van meting:
- Outputmeting: Hoeveel mensen zijn bereikt? Hoeveel berichten zijn verstuurd? Hoeveel evenementen zijn georganiseerd? Dit zegt iets over de activiteit, maar nog weinig over het effect.
- Outcomemeting: Heeft de doelgroep de boodschap begrepen? Is de houding veranderd? Heeft het geleid tot het gewenste gedrag? Dit zegt iets over de werkelijke bijdrage aan de organisatiedoelen.
Goede indicatoren voor outcomemeting zijn onder andere: resultaten uit medewerkers- of klanttevredenheidsonderzoek, veranderingen in bekendheid of merkvoorkeur, het aantal aanmeldingen, sollicitaties of leads dat direct te koppelen is aan een campagne, en de mate waarin medewerkers zich informeel uitspreken als ambassadeurs van de organisatie.
Evalueer het communicatieplan niet alleen aan het einde, maar ook tussentijds. Zo kun je bijsturen als iets niet werkt, zonder te wachten tot het plan is afgerond. Een communicatieplan opstellen is een iteratief proces, geen lineair traject.
Hoe wij helpen met strategische communicatie en positionering
Ware Communicatie helpt organisaties een communicatieplan te ontwikkelen dat direct aansluit bij hun organisatiedoelen. We beginnen niet bij de middelen, maar bij het verhaal van de organisatie en de vraag wat communicatie moet bijdragen. Concreet ondersteunen we bij:
- Het scherp krijgen van de organisatiepositie en kernboodschap, met behulp van praktische tools zoals het profileringswiel
- Het vertalen van organisatiedoelen naar heldere communicatiedoelstellingen per doelgroep
- Het opstellen van een werkbaar communicatieplan, zonder dikke rapporten maar met een duidelijke richting
- De uitvoering van campagnes, content, design en evenementen vanuit dezelfde strategische basis
- Het meedenken over interne communicatie bij organisatieverandering of strategische koerswijzigingen
Wil je weten hoe we jouw organisatie kunnen helpen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Gerelateerde artikelen
- Wat is het verschil tussen communicatieadvies en marketingadvies?
- Wanneer is het tijd om je corporate communicatiestrategie te herzien?
- Wat is de rol van leidinggevenden in verandercommunicatie?
- Wat is een intern communicatieplan en wat zijn de stappen om er een te maken?
- Hoe kies je het juiste communicatiebureau voor jouw bedrijf