Wat is een communicatiestrategie?

Barbara Wiersema ·
Opengeslagen leeg notitieboek met kompas, koffiekopje en pastelkleurige plakbriefjes in een route op een eiken bureau

Een communicatiestrategie is een onderbouwd plan dat vastlegt wat een organisatie met communicatie wil bereiken, voor wie, met welke boodschap en via welke kanalen. De communicatiestrategie koppelt communicatie direct aan de organisatiedoelen. Je weet daardoor waarom je iets communiceert, voordat je bepaalt wat je maakt. Hieronder lees je hoe een communicatiestrategie in elkaar zit, wanneer je er een nodig hebt en hoe je er zelf een opstelt.

Uit welke onderdelen bestaat een communicatiestrategie?

Een communicatiestrategie bestaat uit zes kernonderdelen: een vertrekpunt en doelstelling, een analyse van de huidige situatie, doelgroepen, kernboodschap en positionering, kanalen en middelen, en een aanpak voor meten en bijsturen. Samen vormen ze de rode draad voor alle communicatie van je organisatie.

  • Doelstelling: wat moet communicatie bijdragen aan de organisatiedoelen, bijvoorbeeld meer werving, meer draagvlak of een sterkere reputatie?
  • Analyse: hoe ziet je organisatie er nu uit in de ogen van je doelgroepen en wat speelt er binnen en buiten de organisatie?
  • Doelgroepen: wie wil je bereiken, wat houdt hen bezig en wat moeten zij weten, voelen of doen?
  • Kernboodschap en positionering: waar sta je voor en hoe onderscheid je je van anderen?
  • Kanalen en middelen: waar bereik je je doelgroepen het best, online en offline?
  • Meten en bijsturen: aan welke signalen zie je dat de strategie werkt?

Vooral positionering verdient aandacht. Als je niet helder hebt waar je organisatie voor staat, blijft elke boodschap vrijblijvend. Een sterke strategische communicatie begint daarom bij het authentieke verhaal van de organisatie en vertaalt dat naar keuzes die je team in de praktijk kan toepassen.

Wat is het verschil tussen een communicatiestrategie en een communicatieplan?

Een communicatiestrategie beschrijft het waarom en de grote lijnen: doelen, doelgroepen, positionering en kernboodschap. Een communicatieplan beschrijft het wat, wanneer en door wie: concrete activiteiten, planning, budget en taakverdeling. De strategie geeft richting, het communicatieplan maakt die richting uitvoerbaar.

Je kunt het zien als een kompas en een routekaart. De strategie bepaalt waar je naartoe wilt en welke keuzes daarbij horen. Het communicatieplan zet de route uit voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld een jaar of een campagne.

  • Communicatiestrategie: langere termijn, richtinggevend, blijft vaak enkele jaren geldig.
  • Communicatieplan: kortere termijn, operationeel, wordt regelmatig bijgesteld.

Veel organisaties beginnen direct met een communicatieplan en slaan de strategie over. Dat levert vaak losse acties op die niet samen een verhaal vormen. Met een strategie als basis kun je elk plan toetsen: draagt deze activiteit bij aan ons doel en past ze bij onze boodschap?

Wanneer heeft een organisatie een communicatiestrategie nodig?

Een organisatie heeft een communicatiestrategie nodig zodra communicatie een rol speelt bij het halen van organisatiedoelen en er meerdere mensen, kanalen of doelgroepen bij betrokken zijn. Vooral bij verandering, groei of onduidelijkheid over de eigen positie levert een strategie direct houvast op.

Herken je een van deze situaties, dan is het moment gekomen:

  • Je organisatie ondergaat een verandering, zoals een fusie, reorganisatie of nieuwe koers, en medewerkers moeten het verhaal begrijpen en uitdragen.
  • Je wilt je positioneren of herpositioneren, bijvoorbeeld omdat je naamsbekendheid achterblijft bij je kwaliteit.
  • Je hebt moeite met het werven van medewerkers, leerlingen of cliënten.
  • Communicatie voelt versnipperd: elke afdeling doet iets, maar het geheel mist samenhang.
  • Je directie wil leiderschapscommunicatie of medewerkersbetrokkenheid versterken.

Dit speelt vaak in onderwijs, zorg, publieke organisaties, vastgoed en commerciële dienstverlening. Daar moeten organisaties veel verschillende groepen tegelijk bereiken en blijft intern overzicht weleens achter bij de dynamiek in de praktijk.

Hoe stel je stap voor stap een communicatiestrategie op?

Je stelt een communicatiestrategie op in zes stappen: bepaal je doelen, analyseer je uitgangssituatie, definieer je doelgroepen, formuleer je kernboodschap en positionering, kies je kanalen en leg vast hoe je gaat meten. Doorloop ze in deze volgorde, zodat elke keuze voortbouwt op de vorige.

  1. Bepaal je doelen. Vertrek vanuit de organisatiedoelen en formuleer wat communicatie daaraan bijdraagt. Maak doelen specifiek, zodat je ze later kunt toetsen.
  2. Analyseer de uitgangssituatie. Praat met medewerkers, klanten en stakeholders. Kijk naar bestaande communicatie en naar wat er in je omgeving speelt. Zo zie je waar kansen en knelpunten zitten.
  3. Definieer je doelgroepen. Beschrijf per groep wat hen bezighoudt, wat zij van je verwachten en welk gedrag je wilt zien. Kies waar nodig prioriteiten.
  4. Formuleer je kernboodschap en positionering. Bepaal waar je voor staat en welk verhaal bij je past. Houd het eerlijk en herkenbaar, zodat het intern en extern overtuigt.
  5. Kies kanalen en middelen. Laat de keuze afhangen van waar je doelgroep actief is, niet van wat toevallig beschikbaar is. Combineer online en offline waar dat past.
  6. Leg vast hoe je meet en bijstuurt. Spreek vooraf af welke indicatoren je volgt en wanneer je de strategie evalueert.

Sluit af met een eenvoudig communicatieplan voor het eerste jaar. Zo vertaal je de strategie meteen naar concrete acties. Meer inspiratie en praktijkvoorbeelden vind je in onze artikelen over communicatie.

Moet je een communicatiestrategie zelf schrijven of uitbesteden?

Je schrijft een communicatiestrategie zelf als je intern voldoende strategische kennis, tijd en objectiviteit hebt. Je besteedt hem uit of laat je begeleiden als die capaciteit ontbreekt, als de organisatie midden in een verandering zit of als een frisse, onafhankelijke blik nodig is.

Zelf schrijven heeft voordelen: je kent de organisatie goed en bouwt interne betrokkenheid op. Het risico is dat je blinde vlekken hebt of dat het werk blijft liggen door dagelijkse drukte.

Externe ondersteuning past vooral als je:

  • geen tijd of specialistische kennis hebt om de strategie goed uit te werken;
  • een neutrale blik nodig hebt op je positionering en verhaal;
  • niet alleen een document wilt, maar ook hulp bij de uitvoering.

Een tussenvorm werkt vaak goed: je eigen team levert kennis van de organisatie, een communicatieadviesbureau brengt structuur, methode en ervaring in en helpt de strategie te vertalen naar de praktijk. Zo blijft de strategie van jullie, terwijl je profiteert van extra capaciteit en expertise.

Hoe meet je of een communicatiestrategie werkt?

Je meet of een communicatiestrategie werkt door je doelen vooraf te koppelen aan concrete indicatoren en die op vaste momenten te vergelijken met een nulmeting. Combineer cijfers, zoals bereik en conversie, met kwalitatieve signalen, zoals feedback van medewerkers en stakeholders.

Welke indicatoren je kiest, hangt af van je doel. Een paar voorbeelden:

  • Zichtbaarheid: websitebezoek, socialmediabereik, naamsbekendheid.
  • Werving: aantal sollicitaties, aanmeldingen of inschrijvingen en de kwaliteit daarvan.
  • Interne communicatie: medewerkerstevredenheid, deelname aan bijeenkomsten, mate waarin medewerkers de koers kennen en begrijpen.
  • Reputatie: beeldvorming bij klanten, partners en andere stakeholders, bijvoorbeeld via gesprekken of korte enquêtes.

Begin met een nulmeting, zodat je ontwikkeling kunt zien. Plan daarna vaste evaluatiemomenten, bijvoorbeeld elk kwartaal, en gebruik de uitkomsten om bij te sturen. Een goede strategie is geen vast document, maar een werkwijze die je steeds aanscherpt op basis van wat je leert.

Hoe Ware Communicatie helpt met een communicatiestrategie

Een communicatiestrategie opstellen kost tijd, overzicht en ervaring. Dat is vaak precies wat in drukke organisaties ontbreekt. Bij Ware Communicatie combineren we strategisch denken met praktische uitvoering, zodat je niet blijft steken in een document dat in de la verdwijnt.

Dit doen we voor je:

  • We starten bij het authentieke verhaal van je organisatie en vertalen dat naar een heldere positionering en kernboodschap.
  • We denken mee met directies, managementteams en communicatieleiders over doelen, doelgroepen en prioriteiten.
  • We werken je strategie uit tot concrete campagnes, content, branding, web en social media of evenementen.
  • We leveren maatwerk in plaats van standaardformats, met korte lijnen en een persoonlijke samenwerking.
  • Je kiest zelf of je ons inschakelt voor het hele traject of voor een afzonderlijke specialistische opdracht.

Wil je weten wat een communicatiestrategie voor jullie organisatie kan opleveren? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.

Gerelateerde artikelen