‘Richting op papier is geen richting in de praktijk’
Veel organisaties hebben een duidelijke koers.
Er is een strategie, een meerjarenplan of een veranderopgave. Toch hoor je in gesprekken met medewerkers regelmatig vragen als:
- Waar gaan we eigenlijk naartoe?
- Wat betekent dit voor mijn werk?
- Waarom doen we dit op deze manier?
Niet omdat mensen niet willen meebewegen.
Maar omdat richting onderweg vervaagt.
Dat zien we terug in uiteenlopende organisaties en zeker in grote en complexe omgevingen zoals overheid, onderwijs en zorg. De koers is er vaak wel, maar hij is niet altijd voelbaar, uitlegbaar of richtinggevend in het dagelijks werk. En precies daar ontstaat spanning. Niet omdat mensen niet willen. Maar omdat richting onderweg vervaagt.
Het dilemma van bestuur, directie en communicatie
Besturen en directies herkennen dit spanningsveld maar al te goed. Aan de ene kant is er urgentie, complexiteit en druk. Aan de andere kant de wens om rust, samenhang en beweging te creëren.
Wat zij vaak zien:
- Er wordt hard gewerkt
- Er wordt veel gecommuniceerd
- Maar de beweging blijft versnipperd
Communicatieafdelingen komen hier logischerwijs tussen te staan. De vraag die zij krijgen is begrijpelijk:
“Kunnen jullie dit helder opschrijven?”
“Kunnen jullie zorgen dat iedereen dit begrijpt?”
Maar daar zit precies het dilemma. Richting is zelden het probleem op papier. Richting raakt zoek in de vertaling.
Wanneer communicatie teveel een middel wordt
In grote organisaties (overheid, onderwijs, zorg) ligt de nadruk al snel op middelen; memo’s, presentaties, intranetberichten, praatplaten. Dat is logisch. Middelen zijn tastbaar, planbaar en meetbaar. Maar mensen volgen geen middelen. Mensen volgen betekenis.
Zolang niet duidelijk is:
- waarom deze koers nodig is
- wat dit vraagt van teams
- wat dit verandert in het dagelijks werk
blijft communicatie iets wat wordt ontvangen, niet iets wat wordt gedragen.
De schakel: leidinggevenden als betekenisgevers
Juist hier spelen leidinggevenden een sleutelrol. Teamleiders, managers en middenmanagement zijn geen doorgeefluik van besluiten. Zij zijn de plek waar richting betekenis krijgt.
In de praktijk zien we echter dat zij:
- vooral worden gevraagd om “het uit te leggen”
- weinig ruimte krijgen om het verhaal eigen te maken
- pas laat worden betrokken bij koers en communicatie
Het gevolg? Een verhaal dat klopt, maar niet leeft. Een boodschap die wordt herhaald, maar niet doorleefd. En daarmee wordt leiderschapscommunicatie onbedoeld gereduceerd tot uitvoering, terwijl het in essentie over eigenaarschap gaat.
Richting geven is geen communicatiemiddel, maar leiderschap
Leiderschaps- en lijncommunicatie worden soms gezien als ‘ouderwets’ of ‘top-down’. In werkelijkheid zijn ze fundamenteel — juist in complexe organisaties. Richting geven vraagt om minder zenden, meer gesprek, minder uniformiteit en meer ruimte voor context. Niet één perfect verhaal, maar een gedeelde richting die door verschillende leidinggevenden op een geloofwaardige manier wordt verteld. Dat vraagt lef. En vertrouwen. Wij werken we in verschillende trajecten aan dit vraagstuk. Of het nu gaat om een nieuwe koers, een veranderopgave, een programma of een campagne: communicatie begint voor ons niet bij het middel, maar bij betekenis.
Dat betekent onder andere:
- leidinggevenden vroeg betrekken bij koers en verhaal
- ruimte maken voor hun perspectief en taal
- communicatie zien als een proces van duiding, niet als eindproduct
Niet strakker sturen op één boodschap, maar zorgen dat iedereen weet waarom en waartoe. De bestemming hoeft niet tot op de meter vast te liggen. Maar zonder richting wordt elke beweging onzeker.
De andere vraag
Misschien is de belangrijkste vraag voor bestuur, directie en communicatie niet:
“Hoe leggen we dit uit?
Maar:
“Weten onze mensen waar we naartoe gaan — en wat hun rol daarin is?”
Want pas dan ontstaat echte beweging.
Herken je dit dilemma binnen jouw organisatie of bestuur? Dan is de vraag niet of er méér communicatie nodig is, maar of er ruimte is voor het juiste gesprek. We denken daar bij Ware Communicatie graag over mee, niet met standaardoplossingen, maar vanuit jullie context, opgave en leiderschap.